Kripto para ekosisteminde oldukça yaygın olan “Coin Burn”, “Token Burn” ya da “Coin Yakma İşlemi”, mevcut kripto paraların belli bir kısmının kalıcı biçimde dolaşımdan çıkarılması anlamına gelir.
Genellikle coin’in geliştiricileri tarafından uygulanan bu yöntemde, mevcut tokenlerin belirli miktarı “yakılır”, yani kasıtlı biçimde dolaşımdan çıkarılır.
Elbette pek çok kişinin aklına “token burn / coin yakma işlemi neden yapılıyor?” gelecektir. Birçok sebeple coin yakma işlemi gerçekleştirilebilir, ancak ileride detaylandıracağımız üzere en sık kullanım nedeni deflasyon oluşturmak, yani birim fiyatı artırmaktır.
Örnekle açıklama gerekirse, CTC isimli bir coin’imizin olduğunu varsayalım. Dolaşımda 1.000 adet bu coin’den olduğunu ve toplam piyasa değerinin de 1.000 dolar olduğunu düşünelim. Coin’lerimizin 250 tanesini yakıp 750 adedinin dolaşımda kalmasını sağlarsak, normalde 1 dolar olan CTC’ler yaklaşık 1,33 dolar değere ulaşacaktır.
Bitcoin ve Ethereum gibi daha büyük blockchain ağlarında genellikle bu mekanizma ile karşılaşmıyoruz. Coin burn işlemleri çoğunlukla altcoin’ler ve küçük ölçekli tokenler tarafından dolaşımdaki sayıyı kontrol etmek için kullanılıyor. Yatırımcıları teşvik etmek ve fiyatı dengede tutmak için uygulanabiliyor.
Coin yakma mekanizması tamamen kripto paraya özgü bir uygulamadır. Zira geleneksel para birimlerinde “yakma” işlemi gerçekleşmez. Kuru dengede tutmak için merkez bankalarının izledikleri farklı finans uygulamaları vardır.
Coin yakma işlemi, halka açık şirketlerin yatırımcılarından hisselerini geri almalarına benzer. Bu yöntemde, mevcut kağıt miktarı azaltılarak değer artırılabilir.
Elbette coin burn işlemi sadece birim fiyatı artırmak için değil, farklı amaçlar doğrultusunda da uygulanabilir.
Neden coin/token yakılıyor?
Nasıl gerçekleştirildiğine bakılmaksızın coin yakma işlemi deflasyonist bir mekanizmadır. Çoğu proje bunu düzenli değer artışı sağlamak ve trader’ların coin’lerini ellerinde tutmalarını teşvik etmek için yapar.
Mevcut arzı azaltarak her coin’in değerini artırmak ilk akla gelen sebeptir. Teorik olarak, dolaşımda daha az para olacağından her tokenin değeri daha fazla olacağı varsayılır. Bu sebepten dolayı da Bitcoin başta olmak üzere çoğu kripto para sınırlı arza sahiptir.
Projeler, ellerini hayali bir musluğun üzerinde tutarak, token arzını artırabilir veya düşürebilirler. Böylece fiyatı dengelerler. Binance’in periyodik yakma işlemi de, ICO’ların proje tamamlanınca tokenlerini yakması da buna örnektir.
Bazı durumlarda, coin yakma işlemi hata düzeltme için gerçekleşir. Örneğin Tether, yanlışlıkla 5 milyar dolarlık coin oluşturmuştu. Normalde 1 ABD dolarına eşit olan USDT’nin yeniden 1:1 orana erişmesi için yanlışlıkla üretilen tüm coin’ler yakıldı.
Bazı projeler ise istenmeyen işlemlerinden kaçınmak ve güvenlik katmanı oluşturmak için coin yakarlar. Söz gelimi Ripple, aşırı yüklenme ve DDoS saldırılarına karşı sistemi korumak için her işlemden ücret alır ve bunları yakar.
