Bilgisayarınızın performansı oyun oynarken veya zorlu işler sırasında düşmeye başladığında, bu çoğunlukla bir darboğaz belirtisidir. Sizi geride tutanın CPU’nuz mu yoksa GPU’nuz mu olduğunu anlamak doğru çözümleri bulmanıza yardımcı olabilir. Bilgisayarınızdaki CPU ve GPU darboğazlarını belirlemek için kullanabileceğiniz yollar şunlardır.
CPU ve GPU Darboğazları Nelerdir
CPU, girdiler, betikler, fizik, yapay zeka vb. gibi genel mantık ve hesaplamaları işlemekten sorumludur. Hesaplamalar sonrasında CPU, ekranda gördüğümüz kareyi oluşturmak için GPU’ya çizim çağrıları gönderir.
Bu işlem saniyede birden fazla kez gerçekleşir ve GPU’nun talimatları aldığında kareleri işlemesine olanak tanır. CPU, GPU’ya kıyasla yeterince güçlü değilse, GPU’nun CPU’nun bilgileri işlemesini beklemesi gerekir ve bu da kare çıkış hızını etkili bir şekilde azaltır. Bu durumda, CPU darboğazdır ve GPU gücünü sınırlar.
GPU darboğazı nedir?
Ekranda görsel olarak gördüğümüz her şey GPU tarafından işlenir. CPU’dan talimatlar aldıktan sonra GPU, geometrik verileri işleyerek, piksellere bölerek ve son görüntüyü belirlemek için parça gölgelendiricileri uygulayarak kareler üretir.
Örneğin bir oyunda CPU, GPU’ya oyuncu karakterinin 100 can kaybettiğini söyler, ancak GPU can çubuğunun boyutunda ve sayısal değerinde azalma olduğunu gösterir.
GPU, CPU tarafından gönderilen verilere kıyasla kareleri yeterince hızlı işleyemediğinde CPU için bir darboğaz haline gelir.
CPU ve GPU Darboğazları Nasıl Belirlenir
CPU ve GPU darboğazlarını tespit etme süreci aynıdır, fark bilginin yorumlanmasındadır. Yapmanız gerekenler şunlardır:
Ön koşullar
Ağır bir program: İstenilen performans hedeflerine ulaşmakta zorluk çektiğiniz bir oyun veya programa ihtiyacınız olacak. Darboğazları bulmak için Stres testi araçlarını önermiyorum çünkü bunlar her zaman bileşenin maksimum sınırına ulaşmasını sağlar ve gerçek dünya senaryolarını tam olarak yansıtmaz. Sadece programın/oyunun, bilgisayarınızın ulaşamadığı istediğiniz performans ayarlarında çalışacak şekilde yapılandırıldığından emin olun.
Kullanım izleme yöntemi: CPU ve GPU’nun güncel kullanımını izlemenin bir yoluna da ihtiyacınız olacak. Windows’ta Görev Yöneticisi’ni açarak Performans sekmesinde hem CPU hem de GPU için güncel kullanımı görüntüleyebilirsiniz. Üçüncü taraf bir araç kullanmayı tercih ederseniz, MSI Afterburner’ı kullanmanızı öneririm çünkü daha uzun bir süre boyunca kesin ölçümlerle geçmişi gösterir.
GPU Darboğazını Belirleme
MSI Afterburner’ı açın ve CPU ve GPU kullanımını görüntülemek için donanım izleme düğmesine tıklayın . Kaynak yoğun programı çalıştırın ve istenilen FPS’yi sağlamasa bile kullanın. Birkaç dakikalık kullanımdan sonra donanım izlemeyi kontrol edebilirsiniz.
GPU kullanım %’sine ve CPU kullanım %’ sine bakın. GPU kullanımı sürekli olarak çok yüksekse -örneğin %90’ın üzerindeyse- CPU kullanımı düşükse, o zaman GPU darboğazdır. Yüksek kullanım, GPU’nun bir kareyi işlemek ve tam potansiyeliyle çalışmak için ihtiyaç duyduğu tüm verileri CPU’dan aldığı anlamına gelir. Ancak, tam potansiyeli size ihtiyaç duyduğunuz performansı sağlamak için yeterli değildir.
CPU Darboğazını Belirleme
CPU da belirlemek için GPU kullanımını da kontrol etmeniz gerekir. GPU sürekli olarak %80 kullanım durumunun altındaysa, bu GPU’nun tam potansiyeliyle kullanılmadığı anlamına gelir. CPU muhtemelen GPU’nun işleyebileceği kadar hızlı kare bilgisi sağlamıyor ve darboğaz görevi görüyor.
Daha fazla doğrulamak için, CPU kullanımına da bakabilir ve %90’ın üzerinde olup olmadığını görebilirsiniz. Kullanımla birlikte, CPU saat hızı da sürekli olarak maksimumdaysa, bu bir CPU dar boğazının güçlü bir göstergesidir.
Alternatif olarak, CPU ve GPU’nuzun birbirine ayak uydurup uyduramayacağına dair bir fikir edinmek için PC-Builds Darboğaz Hesaplayıcısı gibi çevrimiçi bir kontrol aracı da kullanabilirsiniz. Sadece listeden CPU ve GPU’nuzu seçin ve PC’yi çalıştırmak istediğiniz çözünürlüğü seçin. Araç, her iki bileşenin nasıl etkileşime gireceğini ve hangisinin soruna neden olabileceğini söyleyecektir.
Pratik testlerle karşılaştırıldığında mükemmel bir tahmin vermeyecektir, ancak ne beklemeniz gerektiği konusunda bir fikir verecektir.
CPU ve GPU Darboğazlarını Gidermek İçin İpuçları
CPU veya GPU darboğazlarını düzeltmek için donanımı yükseltmeniz gerekmez, GPU ve CPU performansını optimize etmek için birçok yazılım ince ayarı vardır. Çoğu PC optimizasyon ince ayarı hem CPU hem de GPU’yu optimize etmeye odaklanır, ancak CPU veya GPU için belirli ince ayarlara ihtiyacınız vardır.
CPU Darboğazını Düzeltme
CPU üzerindeki yükü azaltmak için mantık işleme ve hesaplamaları azaltmanız gerekir. Ne yazık ki, işlemleri doğrudan kapatmadan bunu yapmak zordur. CPU darboğazlarından kaçınmanın bazı yolları şunlardır.
- Gereksiz uygulamaları ve arka plan işlemlerini kapatın.
- Oyunlarda çizim mesafesi, yapay zeka karmaşıklığı, nesne sayısı gibi CPU’yu yoğun kullanan ayarları devre dışı bırakın.
- Program ayarlarının çoklu çekirdek kullanacak şekilde yapılandırıldığından emin olun.
- Windows Ayarları’nda Sistem -> Ekran -> Grafikler -> Varsayılan Grafikler’e giderek Donanım Hızlandırılmış GPU Planlamasını etkinleştirin . Bu, birçok CPU görevini GPU’ya devredebilir.
- PC’nin ısındığını fark ederseniz termal daraltmayı devre dışı bırakın. CPU performansını düşürebilir ve GPU için darboğaz gibi davranmasına neden olabilir. Elbette CPU’yu soğutmak daha kalıcı bir çözüm olacaktır.
- CPU’nuzun ilan edilen maksimum saat hızlarına ulaşabileceğinden emin olun, Yüksek Performans güç planını kullanmak buna izin verecektir. Ayrıca yükseltme yapmak yerine CPU’yu hız aşırtmayı da düşünebilirsiniz . AMD Ryzen CPU’larını nasıl hız aşırtacağınız aşağıda açıklanmıştır.
GPU Darboğazının Düzeltilmesi
Ekranda gördüklerinizi doğrudan etkileyen ince ayarlar, GPU üzerindeki yükü azaltacaktır. Çoğu durumda, görsel kaliteyi çok fazla etkilemeden GPU yükünü azaltabilirsiniz.
- Oyunlarda grafik ayarlarının çoğunu düşürmek, anti-aliasing, doku kalitesi, gölge kalitesi vb. gibi GPU’ya binen yükü doğrudan azaltacaktır.
- İşletim sisteminin veya oyunun çözünürlüğünü düşürmek, daha az piksel üretmek zorunda olduğundan GPU yükünü önemli ölçüde azaltacaktır.
- GPU kaynaklarını tüketebilecekleri için üçüncü taraf katmanlarını kullanmaktan kaçının.
- Windows ayarlarında görsel efektleri devre dışı bırakın. Erişilebilirlik -> Görsel efektler bölümüne gidin ve Şeffaflık efektlerini ve Animasyon efektlerini devre dışı bırakın.
- GPU’yu overclock etmek, yükseltmekten daha iyi bir seçenek olabilir.
Yukarıdaki bilgiler hem darboğazları belirlemeye hem de muhtemelen düzeltmeye yardımcı olmalıdır. Ancak, her iki bileşen arasındaki performans farkı çok büyükse, bir donanım yükseltmesi gerekebilir.
Bilgisayarınız için yapmak istediğiniz ve nasıl yapıldığını öğrenmek istediğiniz her şey için diğer makalelerimize göz atabilirsiniz.
