BIOS, Temel Giriş / Çıkış Sisteminin kısaltmasıdır ve PC’nizin kritik bir bileşenidir. BIOS, anakartınızdaki küçük bir yongaya yüklenir ve 1975’te icat edilmiştir.
Bu yazılım, PC’nizdeki açma düğmesine bastıktan sonra çalışan ilk yazılımdır. Günümüzde BIOS, daha verimli bir araç olan UEFI ile değiştiriliyor.
Gelişmiş bir bilgisayar kullanıcısı olmasanız bile, daha önce BIOS terimini duymuş olabilirsiniz. BIOS, her bilgisayarın önemli bir parçasıdır ve bugün size BIOS’un ne olduğunu ve nasıl çalıştığını açıklayacağız.
BIOS Nedir ve Neler Yapabilir
1. BIOS nedir ve kısa bir geçmiş
BIOS, Temel Giriş / Çıkış Sisteminin kısaltmasıdır ve ana kartınızda yerleşik olarak bulunan bir bellenimdir.
BIOS, günümüzde her bilgisayarın standart bir parçası olsa da, durum her zaman böyle değildi. 70’lerin bilgisayarlarında BIOS yoktu ve bunun yerine güç düğmesine basar basmaz işletim sistemini başlattılar.
Bu yöntemin birçok kusuru vardı ve en büyük kusurlarından biri işletim sistemi arızasıyla ilgiliydi. Bu tür sorunlar, BIOS’un 1975’te Gary Arlen Kildall tarafından icat edilmesinin ana nedenlerinden biridir.
2. BIOS Ne Yapar?
Daha önce belirtildiği gibi, BIOS, bilgisayarınızı açtığınızda başlayan ilk yazılımdır. BIOS, donanımınızı kontrol etmekten sorumludur ve bunu POST (açılışta otomatik test ) dizisi sırasında her seferinde yapar.
İşletim sisteminiz başlamadan önce BIOS, CPU, RAM, klavye, grafik kartı, sabit sürücü ve DVD sürücünüz gibi tüm temel donanım bileşenlerini kontrol edecek ve tanımlayacaktır.
Her şey yolundaysa, BIOS şimdi önyükleme yazılımını arayacaktır. Bu yazılım sabit sürücünüzde veya çıkarılabilir medyada depolanır, bu nedenle BIOS mevcut tüm önyükleme aygıtlarını tarayacaktır.
Önyüklenebilir bir aygıt bulunursa, BIOS bilgisayarınızı ondan başlatacaktır. Gördüğünüz gibi BIOS, bilgisayarınızı başlatırken çok önemlidir, ancak BIOS ayrıca donanım bileşenlerinizin yapılandırma ayarlarını değiştirmenize de izin verir.
Örneğin, önyükleme aygıtı sırasını değiştirmek için BIOS’u kullanabilirsiniz; bu, özellikle Windows 10’u yeniden yüklemek için bilgisayarınızı önyüklenebilir bir USB flash sürücüden başlatmak istiyorsanız önemlidir.
BIOS ayrıca diğer donanım ayarlarını değiştirmenize de izin verir. Örneğin, bazı BIOS sürümleri CPU’nuzun veya RAM’inizin frekansını değiştirmenize ve böylece hız aşırtmanıza olanak tanır.
Hız aşırtmanın donanımınızın fazladan ısı yaymasına neden olacağını ve bunun bazen bilgisayarınızda kalıcı hasara neden olabileceğini unutmayın.
BIOS, her türlü donanım ayarını değiştirmenize izin verir ve değiştirebileceğiniz tüm ayarları öğrenmek için anakart kılavuzunuzu kontrol etmenizi şiddetle tavsiye ederiz.
Gördüğünüz gibi, BIOS çok çeşitli ayarları değiştirmenize izin verir ve bu ayarları kaydetmek için BIOS, CMOS geçici belleğe güvenir.
Bu bellek, ana kartınızdaki pilden güç alır ve anakart pilinin bitmesi veya arızalanması durumunda, BIOS değişikliklerini kaydedemezsiniz ve BIOS her zaman varsayılan ayarlara geri döner.
Geçmişte, BIOS icat edilmeden önce, işletim sisteminiz bozulmuşsa bilgisayarınızı düzeltmenin bir yolu yoktu.
Günümüzde bilgisayarınızı bir DVD veya USB flash sürücüden başlatabilir ve işletim sisteminizi yeniden yükleyebilir veya önemli dosyalarınızı yedekleyebilirsiniz.
3. BIOS Bozulursa Ne Olur?
BIOS’un her bilgisayarın bu kadar önemli bir parçası olmasının nedeni budur, peki ya BIOS’unuz bozulursa?
BIOS, ana kartınızdaki küçük bir yongada depolanır ve bu yonga arızalıysa, bilgisayarınız BIOS olmadan başlatılamaz.
BIOS yongasının arızalanması yaygın değildir, ancak bu olursa, artık bu anakartı kullanamazsınız.
Bazı bilgisayar uzmanları, artık çalışmıyorsa BIOS yongalarını değiştirebilir, ancak bu yalnızca profesyoneller tarafından gerçekleştirilmesi gereken gelişmiş bir prosedürdür.
Hatalı BIOS ile ilgili sorunu çözmek için, anakart üreticileri BIOS’u depolayan iki yongaya sahip anakartlar oluşturmaya başladı. Ana BIOS yongasının arızalanması durumunda, bilgisayarınızı yeniden başlatabilir ve bunun yerine yedek BIOS’u kullanabilirsiniz.
4. BIOS Güncelleme
Kullanıcıların BIOS’larını da güncelleyebileceklerini bilmek önemlidir. Anakart üreticileri, BIOS’un güncellenmiş sürümlerini yayınlıyor ve bu güncellemeler, gelişmiş donanım uyumluluğu ve hata düzeltmeleri getiriyor.
BIOS güncellemesinin belirli riskler getirdiği konusunda sizi uyarmalıyız ve BIOS güncellemesini düzgün yapmazsanız veya güncelleme işlemini iptal ederseniz ana kartınıza kalıcı olarak zarar verebilirsiniz.
Daha yeni anakartlar, ilk önce çalışan önyükleme bloğunu kullanır ve önyükleme bloğunun ayrı olarak güncellenmesi gerekir.
Önyükleme bloğu, BIOS’unuzu kontrol etmekten sorumludur ve bozulma tespit edilirse, kullanıcı, çıkarılabilir bir ortam kullanarak BIOS’u yeniden flaşlaması gerektiğini belirten bir uyarı mesajı alır.
BIOS’unuzu güncelleyebildiğinize göre, bu kötü niyetli kullanıcıların kendi kodlarını girip BIOS’unuza bulaşabileceği anlamına mı geliyor?
Kullanılabilir en az dört BIOS virüsü vardır ve bu virüslerin çoğu yalnızca gösterim amacıyla oluşturulmuştur.
BIOS virüs saldırıları nadirdir, ancak imkansız değildir ve BIOS’unuza virüs bulaşmışsa, bir güvenlik uzmanına başvurmanız şiddetle tavsiye edilir.
5. BIOS’un, UEFI ile Değiştirilmesi
Bilgisayar teknolojisi sürekli olarak geliştiğinden, BIOS da gelişiyor ve BIOS’un kesinlikle UEFI (Birleşik Genişletilebilir Ürün Yazılımı Arabirimi) ile değiştirildiği görülüyor.
UEFI temelde modern ve daha güçlü bir BIOS’tur ve çoğu yeni anakartta BIOS yerine UEFI bulunur.
UEFI, BIOS ile aynı özelliklere sahiptir, ancak BIOS’ta bulunmayan bazı özelliklerin yanı sıra daha iyi bir kullanıcı arayüzü sunar.
UEFI’nin ilk sürümü 2005 yılında piyasaya sürülmüş olsa da, UEFI Windows 8’in piyasaya sürülmesinden sonra popülerlik kazandı.
Microsoft, Windows 8’de UEFI için yerel destek ekledi ve bu, UEFI’nin popülaritesinin arkasındaki ana nedenlerden biridir.
Gördüğünüz gibi BIOS, donanımınızla ilgili her türlü ayarı değiştirmenize izin verdiği için her bilgisayarın çok önemli bir bileşenidir.
BIOS’ta değiştirebileceğiniz ayarlar hakkında daha fazla bilgi edinmek isterseniz, anakart kılavuzunuzu kontrol etmenizi şiddetle tavsiye ederiz.
